YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







ADANA GÜVERCİN KÜLTÜRÜ
/**/ Yazar: TEMEL ÇÜRÜK | Tarih: 06/11/2012 | Saat: 13:34

ADANA GÜVERCİN KÜLTÜRÜ

Adana’da kuşçuluk (güvercin besleme) geçmişi uzun yıllara dayanan bir hobi ve kültürdür. Kentte evlerin düz dam olması da kuşçuluk açısından kolaylık sağlar. Genelde büyükler çocuklarının kuş beslemesini istemezler. Kuşçuluk yapanlara karşıda bir önyargı vardır. Kuşçuların kışın soğuk ayazında, yazın sıcağında saatlerce damlarında vakit geçirmelerine bir anlam veremezler. Ama kuşçular ne kışın soğuğunun farkındadır, nede o Adananın o sarı sıcağının farkındadır. Birçoğu yazları güneşin altında damlarında saatler geçirdikleri için tenleri, özelliklede yüzleri kolları koyu esmer ve kapkaradırlar. Kuşçuların yanına kuşa hevesli komşu çocukları gelir, kuşçuya yardım ederler bunlarada kuşçular arasındaÇeltek” denir, bu çocuklarda zamanla kuşçuluğu öğrenir ve kuş beslemeye başlarlar.

Kuşçular kışın günler kısa olduğu için kuş uçurmaya işlerinden erken çıkar veya kaçar, evlerine erken gelirler. Akşamları ise mahalledeki bir kahvehaneye (kuşçu kahvesi) muhakkak gidilir, günlük olaylar ve yine kuşlarla ilgili şehir ve mahalle haberleri ikmal edilir. Kim kuş tuttu, kimin kuşunu tuttu, kim kuş kaçırdı veya başka mahallelerden de o mahalleye kuş kaçıran varsa akşam kahveye gelir ve hatırlı olup olmamasına göre kuşunu alır veya parası ile bile alamaz idi, hemen hepsinin bir lakabı vardır. Kimi soyadıyla kimide yaptığı unutulmaz bir hareketten veya sarfettiği sözden dolayı takılan lakapla anılırlar (Çürük Memet, Jandarma Hasan, Hırsız Memet, Gamalı Kemal, Trenci Şükrü, Goril Hasan vb.) , kuşçular büyük, yaşlı kuşçulara saygı duyar, onların bilgi ve görgülerine inanırlar.

Her kuşçu damında Baraka denen küçük bir oda büyüklüğünde kulübe veya dolap denilen dikine konulmuş, iki kapılı içi 40x40 ebadında 8veya 10 gözlü sandıklarda kuşlarını barındırır. Yem olarak genelde buğday ile besler eğer yabancı bir kuşu damına indirdiyse onu yakalamak için darı atar kuşlar darıya bayılır üstüne üşüşürler bu esnada kuşçu yabancı kuşu eliyle cambaz gibi yakalar.

          Beslenilen kuşlar ise Adana’ya özgü Adana cinsi denilen uçucu ve dalıcı güvercin cinsidir. Bulutların içinden atlayıp, salmaya kadar durmadan çırpınan bir postayı izlemenin zevkini başka bir ırktan almak imkânsızdır. Performans kuşu olan Adana güvercinlerine genelde yavru besletilmez. Çünkü yavru beslemek kuşun performansını azaltır ve çabucak yaşlandırır. Bu yüzden dönek, kelebek veya çandırlara yavru (cülük) besletilir. Ayrıca yumurtadaki kuşların parlak hassasiyeti çok azaldığından dolayı (salmaya gelme hırsları azalır) çıkan yumurtaları başka kuşların altına sürülür. Böylece kuşların en iyi performansı verdiği taritlik dönemi (yumurtlatmadan önceki dönem) öne alınmış olur.
        Adana'da bu kuşlar 3'lü bazen de 2'li uçurulur ve uçan her bir gruba posta adı verilir. Postalar postadaki en iyi kuşa göre isim alırlar. Örneğin; Zırhlı Postası veya Şami Postası gibi… Postada bulunan kuşlardan en az biri kesinlikle öncü olmalıdır. Yani, salmadan parlak (pırıltı) çekildiğinde (genelde beyaz renkli bir kuş, kuyruk ve bel bölgesi civarından tutulup sallanır. Yüksekteki kuşlar bunu atlama sinyali olarak içgüdüsel algılar ve dalışa geçer) ilkin öncüler cevap verir. Diğerlerine ise takipçi denir ve bunlar öncüyü takip ederler. Öncü takım komutanı gibidir. Diğer kuşlardan üstün tutulurlar. Sadece takipçilerden kurulu bir posta aşağıya alınamaz. Bazen, tarit (arkacı) bir takipçi bile öncülük yapabilir. Mükemmel posta demek bulutların içine kadar birbirinden ayrılmadan, kısa sürede, salmanın etrafından çok fazla ayrılmadan (düşmeden) yükselmiş üç kuşun, sadece kuru parlak ile anında hiç caymadan ve dönmeden aşağıya kadar dalmasıdır. Ek olarak kuşlar dalma esnasında çırpınırlarsa (daha önce inmek için yarışırlar) seyre doyum olmaz. Bazı kuşçular çırpınan, bazıları ise oklava gibi oynamayan kuşları severler. Ama genelde, çırpınan kuşlar daha makbuldür. Cayan, yavaş inen, yavan inen, dönen kuşlara iyi gözle bakılmaz. Bunlar genelde yadırgaya (yabancı kuş tutarken kullanılan seviye olarak ikinci sınıf kuşlardır) uçurulur. Amaç, seyir değildir. Genelde tek amacı başkasının kuşlarını tutmak olan kötü niyetli insanlar tarafından beslenir. Adana güvercinlerinde renk değil performans önemlidir. Renkleri genelde siyah, beyaz, mavi, kırmızı, bu renklerin kombinasyonları ve tonlarıdır. Her rengin özel bir adı vardır.
    Mesela;
    • Sakar; Her tarafı siyah kanat ucu beyaz
    •  Zırhlı; kanatlar siyah, lacivert ve mavi kombinasyonu, göğüs açık mavi
    • Şami; Açık mavi kanat üzeri iki siyah çizgili
    • Maverdi; beyaz ve kırmızı ( kahve) tonları
Bu kuşlar ebat olarak diğer kuşlardan daha iridir. Başları iri çekiç şeklinde, boyunları kalın ve uzundur. Kanatlar uzun ve geniştir. Burunları kısa ve genelde küttür. Oldukça heybetli bir ifadeleri vardır.

               Yurdumuzun hemen her bölgesinde değişik ırk ve cinslerde güvercin beslenmektedir. Her bölgenin kendine has cins ve kültürü gelişmiştir. Yakın bölgeler birbirinden etkilenmiştir, Adana güvercin kültürü ise gerek güvercin cinsi olarak gerekse kültürü olarak hiçbir bölgeye uymaz kendine has kuralları ve geleneği olan değişik bir kültür zenginliğidir.  
                                                              Temel ÇÜRÜK



Yazar Notu: Bu yazı başka bir yerde yayınlanmaktadır.(Çukurova Lobisi Dergisi ve Çukurovalılar Derneği Sitesinde)

[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (0) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • What GM's layoffs reveal about the digitalization of the auto industry
    16/12/2018
    ABD'de otomotiv endüstrisinde yaşanan işten çıkarmalar meslek insanlarından beklenen>>

  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

Devam >>